EN
Liên kết nhanh
Tất nén dùng trong thể thao hoạt động bằng cách tạo áp lực mạnh nhất ở vùng mắt cá chân (thường từ 15 đến 20 mmHg) và giảm dần khi lên cao theo chân. Điều này giúp chống lại hiện tượng ứ đọng máu do trọng lực khi chúng ta đứng hoặc chạy. Các nghiên cứu cho thấy những chiếc tất này có thể tăng lưu lượng máu tĩnh mạch trở về tim khoảng 40% khi chạy so với tất thông thường. Điều đó có nghĩa là lưu lượng máu trở về tim tốt hơn, làm tăng lượng máu đổ vào tim trước co bóp, còn gọi là tiền gánh tim. Ở mức gắng sức tối đa, các vận động viên mặc đồ nén thực sự nhận được thêm khoảng 10-15% lượng oxy được vận chuyển đến cơ bắp. Tác dụng của tất đến từ việc ngăn tĩnh mạch giãn quá mức và giúp động mạch lưu thông máu tốt hơn. Nhờ đó, toàn bộ hệ tuần hoàn hoạt động hiệu quả hơn, cho phép con người duy trì hiệu suất hiếu khí lâu hơn trước khi cảm thấy mệt. Các vận động viên chạy marathon và đua xe đạp đặc biệt cảm nhận rõ hiệu ứng này, thường báo cáo rằng họ cảm thấy ít mệt mỏi hơn trong các buổi tập dài hoặc các cuộc thi.
Nghiên cứu cho thấy các vận động viên mang tất nén có thể duy trì luyện tập lâu hơn khoảng 14 phần trăm trước khi đạt đến mức kiệt sức trong các buổi tập cường độ cao xen kẽ, so với những người không dùng. Một tổng quan gần đây được đăng trên Tạp chí Khoa học Thể thao vào năm 2023 đã xem xét 18 nghiên cứu khác nhau và tìm thấy kết quả tương tự, cho thấy mức độ cảm giác gắng sức theo thang đo Borg giảm khoảng 12,6% khi thực hiện các bài tập cường độ trung bình. Tại sao điều này xảy ra? Về cơ bản là do sự rung lắc bên trong cơ bắp được giảm đi. Các cơ bắp chân cụ thể trải qua ít hơn khoảng 38% rung động, đồng thời xét nghiệm máu sau khi tập cho thấy nồng độ creatine kinase thấp hơn, nghĩa là hệ thần kinh và cơ bắp nói chung chịu ít áp lực hơn. Với các môn thể thao đòi hỏi khởi động và dừng liên tục như bóng rổ hay quần vợt, những cơ bắp ổn định này giúp duy trì sức mạnh trong suốt trận đấu. Người chơi đơn giản là không đạt đến ngưỡng mệt mỏi nhanh như trước, điều này tạo nên sự khác biệt lớn trong các tình huống cạnh tranh.
Nén tập trung làm tăng phản hồi cảm giác chiều không gian—khả năng nhận thức thời gian thực của cơ thể về vị trí và chuyển động chi—cải thiện kiểm soát thần kinh cơ trong các hoạt động động. Đầu vào cảm giác được nâng cao này thúc đẩy sự ổn định khớp và hiệu quả chuyển động, giảm tiêu hao năng lượng do phải điều chỉnh tư thế.
Đồng thời, áp lực nén làm giảm dao động cơ bắp khi tiếp xúc với mặt đất. Sự rung động quá mức gây căng thẳng cho sợi cơ và mô liên kết, làm mệt mỏi nhanh hơn. Bằng cách giảm thiểu chấn thương vi mô này, việc nén giúp bảo toàn độ bền cấu trúc và trì hoãn kiệt sức. Các nghiên cứu xác nhận sự giảm dịch chuyển cơ bắp khi chạy và nhảy—liên hệ trực tiếp đến việc kéo dài thời gian tới kiệt sức.
Cùng nhau, cảm giác vận động được cải thiện và sự ổn định cơ học tối ưu hóa hiệu quả sinh học cơ học: các vận động viên duy trì độ dài bước chạy, chiều cao bật nhảy và độ chính xác động tác ổn định ngay cả khi mệt mỏi. Sự phối hợp này đặc biệt mang lại tác động lớn trong các môn thể thao đòi hỏi khả năng linh hoạt, nơi những thay đổi hướng chuyển động nhanh chóng cần sự phối hợp thần kinh-cơ bắp nhạy bén.
Vớ nén được sử dụng trong thể thao giúp đẩy nhanh quá trình phục hồi vì chúng cải thiện khả năng loại bỏ các sản phẩm chuyển hóa dư thừa của cơ thể. Theo một số nghiên cứu gần đây được công bố năm ngoái trong bản tổng quan toàn diện, những người sử dụng vớ nén có lượng creatine kinase CK trong máu thấp hơn khoảng 30 phần trăm trong vòng một ngày sau khi tập luyện cường độ cao. CK về cơ bản là dấu hiệu cho thấy cơ bắp đã bị tổn thương trong hoạt động mạnh. Cùng nghiên cứu đó cũng phát hiện mức độ IL-6 và CRP thấp hơn, đây là các chỉ điểm viêm trên toàn cơ thể. Những protein nhỏ này cung cấp thông tin quan trọng về cách cơ thể phản ứng với căng thẳng do vận động gây ra. Áp lực từng bậc (graduated pressure) trong các chiếc vớ này thực sự giúp đào thải các chất có hại phát sinh từ buổi tập trước khi chúng gây tổn thương thêm cho mô. Nhiều vận động viên khẳng định lợi ích này khi cố gắng phục hồi nhanh hơn giữa các buổi tập luyện.
Nén cải thiện tốc độ loại bỏ lactate lên đến 26% so với phục hồi thụ động, theo nghiên cứu y học thể thao. Áp lực cơ học:
Việc chọn đúng tất nén thể thao đồng nghĩa với việc lựa chọn sản phẩm phù hợp về mặt kỹ thuật với cách cơ thể vận động và phục hồi trong từng môn thể thao cụ thể. Những người chạy bộ và cầu thủ bóng rổ thường cần mức độ nén khoảng 15 đến 20 mmHg vì điều này giúp ổn định cơ bắp khi di chuyển sang ngang, đồng thời vẫn hỗ trợ lưu thông máu trở về tim. Các vận động viên thi đấu đường dài thường đạt kết quả tốt hơn với mức nén mạnh hơn, dao động từ 20 đến 30 mmHg, bởi mức nén này duy trì tuần hoàn lâu hơn và làm chậm cảm giác mệt mỏi trong các buổi thi đấu kéo dài như marathon. Chiều dài của tất cũng thực sự tạo nên sự khác biệt. Tất cổ cao đến đầu gối thường phát huy hiệu quả trong môn bóng đá nơi bắp chân dễ bị căng cơ, trong khi loại ngắn hơn, chỉ đến mắt cá, lại phù hợp hơn với các môn thể thao đòi hỏi di chuyển nhanh bằng bàn chân như quần vợt. Chất vải có khả năng thấm hút mồ hôi khỏi da sẽ giúp tránh bị phồng rộp khi trời nóng, và phần nâng đỡ vòm bàn chân phù hợp có thể giảm đáng kể đau chân sau cả ngày đứng hoặc nhảy. Tuy nhiên, việc chọn đúng kích cỡ rất quan trọng. Hãy luôn kiểm tra kỹ bảng kích thước và đo chính xác vùng bắp chân để đảm bảo áp lực được phân bố đều dọc theo chân. Một số nghiên cứu cho thấy việc sử dụng đồ nén được thiết kế riêng cho từng hoạt động cụ thể có thể cải thiện hiệu suất khoảng 12 phần trăm so với tất thông thường, theo một nghiên cứu gần đây được công bố năm ngoái. Những ai muốn tìm hiểu chi tiết hơn về các mức độ nén khác nhau nên tham khảo các hướng dẫn chính thức do các chuyên gia y học thể thao biên soạn.
